11 lipca po raz kolejny będzie obchodzony Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Święto zostało ustanowione ustawą z 4 czerwca 2025 roku jako wyraz hołdu dla dziesiątek tysięcy obywateli II Rzeczypospolitej zamordowanych podczas tragicznych wydarzeń na Kresach Wschodnich w latach II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu.
Ustanawiając nowe święto państwowe, ustawodawca podkreślił, że ofiary poniosły śmierć wyłącznie z powodu swojej narodowości, a ich los zasługuje na trwałe miejsce w pamięci historycznej Polaków. Coroczne obchody mają przypominać o jednej z najtragiczniejszych kart w historii XX wieku oraz oddawać hołd wszystkim zamordowanym.
Według zapisów ustawy, w latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy związani z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińską Powstańczą Armią (UPA) oraz innymi formacjami nacjonalistycznymi dokonali masowych mordów na ludności polskiej zamieszkującej Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej. Zbrodnie obejmowały tereny Wołynia, Małopolski Wschodniej, Polesia, a także części obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego.
Historycy szacują, że w wyniku tych wydarzeń życie straciło ponad 120 tysięcy obywateli II Rzeczypospolitej. Około 60 tysięcy osób zostało zamordowanych na Wołyniu, a co najmniej kolejne 60 tysięcy w Małopolsce Wschodniej, na Polesiu oraz Lubelszczyźnie. Setki tysięcy Polaków zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów i rodzinnych miejscowości.
Za symboliczny moment kulminacji zbrodni uznawany jest 11 lipca 1943 roku, określany mianem „Krwawej Niedzieli”. Tego dnia doszło do skoordynowanych ataków na około sto polskich miejscowości na Wołyniu, w których zamordowano tysiące cywilów.
W świetle obowiązującego prawa międzynarodowego wydarzenia te są przez polskich badaczy kwalifikowane jako ludobójstwo. Ich upamiętnianie pozostaje jednym z najważniejszych elementów polityki historycznej państwa oraz działalności Instytutu Pamięci Narodowej.
Obchody 83. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej na Śląsku
Z okazji 83. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach przygotował cykl wydarzeń edukacyjnych i rocznicowych.
Już 9 lipca o godz. 18.00 w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnego IPN im. gen. Janusza Gąsiorowskiego w Częstochowie odbędzie się otwarty pokaz filmu dokumentalnego „Zmarłych pogrzebać”. Projekcji poświęconej pamięci polskich ofiar będzie towarzyszył komentarz historyka Adama Kurusa z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach.
Dzień później, 10 lipca o godz. 11.00, na cmentarzu przy ul. H. Sienkiewicza w Katowicach odbędą się główne regionalne uroczystości rocznicowe. Organizatorami wydarzenia są Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Towarzystwo Przyjaciół Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Uczestnicy złożą kwiaty pod tablicą upamiętniającą Polaków zamordowanych na Kresach Wschodnich w latach 1939–1947.
Kolejna projekcja filmu „Zmarłych pogrzebać” zaplanowana została na 15 lipca o godz. 10.30 w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach. Spotkaniu będzie towarzyszył komentarz Michała Miwy-Młota z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach.
Materiały edukacyjne dostępne bezpłatnie
Z okazji rocznicy Instytut Pamięci Narodowej udostępnił również szeroki wybór materiałów edukacyjnych, publikacji naukowych oraz multimediów poświęconych Zbrodni Wołyńskiej. Zasoby dostępne są bezpłatnie w internecie i mają służyć pogłębianiu wiedzy historycznej oraz popularyzowaniu pamięci o ofiarach jednej z największych tragedii w dziejach II Rzeczypospolitej.
