Śląsk Cieszyński potrafi świętować koniec żniw w wyjątkowy sposób. Dożynki, dawniej obchodzone w kameralnych gronach gospodarzy i żniwiarzy, dziś przybierają formę barwnych, kilkudniowych festynów. Choć współczesna oprawa jest bogatsza, wciąż obecne są elementy, które od pokoleń budują tożsamość regionu.
Stroje, które opowiadają historię
Podczas dożynek uwagę przyciągają przede wszystkim kobiece stroje ludowe, będące prawdziwymi dziełami sztuki rzemieślniczej.
-
Kabotek – krótka koszula z bufiastymi rękawami, delikatnie zdobiona haftem.
-
Żywotek i suknia – aksamitny, bogato haftowany gorset zapinany na srebrne hoczki, połączony z szeroką spódnicą wykończoną ozdobną galonką.
-
Przeposka i fortuch – elegancki fartuch przewiązany w pasie efektowną wstążką.
-
Czepiec – koronka szydełkowa noszona przez mężatki, przewiązywana z tyłu głowy chustką na tzw. pidło.
-
Czółenka śląskie (spotykanki) – lekkie, skórzane obuwie.
Całość dopełnia misternie wykonywana biżuteria cieszyńska – srebrne i złocone spinki, łańcuszki, hoczki czy pasy. Tworzone w technice filigranu cieszyńskiego, nadają strojowi niezwykłej elegancji, czyniąc go jednym z najbogatszych i najbardziej rozpoznawalnych w Polsce
Obrzędy, które łączą pokolenia
Centralnym punktem święta jest chleb dożynkowy – symbol plonów i pracy rolników. Dzielenie się nim oznacza sprawiedliwe rozdzielenie owoców ziemi. Towarzyszą temu pieśni żniwne, często śpiewane w gwarze cieszyńskiej, oraz inscenizacje ukazujące życie wsi – pełne humoru, ale też szacunku dla trudu pracy na roli.
Dawniej po uroczystościach w polu gospodarze zapraszali żniwiarzy na wspólną wieczerzę. Dziś rolę tę przejęły gminne festyny, które poza tradycyjnymi elementami oferują koncerty, kiermasze, pokazy rękodzieła czy konkursy kulinarne – z rywalizacją o tytuł najlepszego kołacza na czele.
Nie brakuje również pokazów dawnych prac rolniczych – od młócenia cepami i koszenia kosą po pieczenie chleba w tradycyjnym piecu. W programie znajdują się także zabawy dla dzieci, konkursy zręcznościowe, występy kapel góralskich i tańce pod gołym niebem.
Mazańcowice zapraszają
W gminie Jasienica dożynki pozostają jednym z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu. Tegoroczne Dożynki Gminne odbędą się 31 sierpnia 2025 roku w Mazańcowicach. Będzie to czas wdzięczności dla rolników, kultywowania lokalnych zwyczajów i wspólnej zabawy przy muzyce, tańcach i regionalnych specjałach.
Śląsk Cieszyński pokazuje, że tradycja może być żywa i atrakcyjna – wystarczy odrobina gwary, garść muzyki i szczodry kawałek świeżo upieczonego chleba, by połączyć ludzi niezależnie od wieku i miejsca pochodzenia.
Fot. Gmina Jasienica
