Na jednym z kopalnianych osadników w Gliwicach już wkrótce może powstać obiekt, który łączy tradycję górniczą z najnowszymi trendami w energetyce. Kopalnia Sośnica planuje udostępnić część lustra wody swojego zbiornika retencyjnego, by na nim powstała pierwsza w regionie pilotażowa farma fotowoltaiczna o mocy 2 MW, wyposażona dodatkowo w magazyn energii.
Europejskie pieniądze na innowacje
Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach projektu POSTEN, który w tym roku otrzymał zielone światło od Komisji Europejskiej. Z unijnego Funduszu Badawczego Węgla i Stali na budowę farmy trafi aż 6,8 mln euro. Koordynatorem całego konsorcjum jest Instytut Techniki Górniczej KOMAG z Gliwic, a w projekt zaangażowane są także: Główny Instytut Górnictwa – PIB, Politechnika Śląska oraz firmy z Raciborza i Zabrza, specjalizujące się m.in. w konstrukcjach kompozytowych, systemach kotwienia oraz rozwiązaniach dla magazynowania energii.
Farma, która popłynie dalej
Zbiornik na Polu Zachód, gdzie planowana jest budowa, ma powierzchnię ponad 3 hektarów. Elektrownia zajmie mniej niż połowę tej przestrzeni. Co ciekawe, projekt zakłada możliwość przenoszenia całych modułów na inne zbiorniki lub tereny pokopalniane – tam wyprodukowana energia mogłaby wspierać rekultywację i nowe inwestycje.
Na etapie pilotażowym prąd z pływającej farmy popłynie do zakładu przeróbki mechanicznej węgla, pokrywając około 15 proc. jego zapotrzebowania na energię.
Technologia jak z przyszłości
Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów projektu będzie 800-metrowa linia przesyłowa typu SWET, działająca na wysokiej częstotliwości i napięciu, co pozwala ograniczyć straty energii. Zostanie ona połączona z magazynem energii o pojemności 2 MWh.
Sama lokalizacja sprzyja eksperymentowi – spokojna tafla wody stabilizuje konstrukcję, a dodatkowo odbija promienie słoneczne, zwiększając wydajność paneli. Woda posłuży też do ich naturalnego chłodzenia.
Projektanci musieli jednak zmierzyć się z problemem zasolonej wody w osadniku. Rozwiązaniem okazały się lekkie i odporne na korozję materiały kompozytowe, z których wykonane będą pontony. Panele zostaną zamocowane za pomocą specjalnych klejów, bez użycia metalowych elementów. Dodatkowo całość zostanie wyposażona w system trackerów, które automatycznie dostosują ustawienie paneli do pozycji słońca.
– To rozwiązanie pozwala nam nie tylko efektywnie wykorzystywać wodną przestrzeń, ale także sprawdzić, jak odnawialne źródła energii mogą wspierać przemysł wydobywczy w transformacji – podkreśla Wojciech Mikulski, inżynier energetyczny kopalni Sośnica.
Najpierw testy, potem budowa
Pierwsze próby rozpoczną się jeszcze w tym roku w Kopalni Doświadczalnej „Barbara” w Mikołowie, gdzie powstanie miniaturowa farma o mocy 155 kW. Będzie się ona składała z 25 pływających modułów – dla porównania docelowa instalacja w Sośnicy liczyć ma aż 330. Tam również do połowy 2026 r. zostanie przetestowany prototyp linii przesyłowej SWET.
Pełnoskalowa pływająca elektrownia w Gliwicach ma być gotowa na początku 2027 roku.
Źródło opracowania: PGG/Fot. PGG
