Jeszcze kilkanaście lat temu pacjenci onkologiczni z Zagłębia musieli jeździć do dużych ośrodków w Katowicach czy Gliwicach, by skorzystać z pełnej diagnostyki i terapii nowotworów. Dziś Zagłębiowskie Centrum Onkologii (ZCO) jest jedną z najlepiej wyposażonych i najbardziej kompleksowych placówek w regionie.
Pod jednym dachem łączy diagnostykę obrazową i molekularną, chirurgię, radioterapię, medycynę nuklearną, leczenie systemowe i rehabilitację. Co więcej, jako jeden z nielicznych szpitali w kraju realizuje program Kompleksowej Opieki Onkologicznej (KON) dla pacjentów z rakiem piersi i jelita grubego, gwarantując im pełną, skoordynowaną ścieżkę leczenia.
Radioterapia: technologia TrueBeam i wsparcie sztucznej inteligencji
Radioterapia to obok chirurgii i leczenia systemowego jedna z trzech głównych metod leczenia chorych na nowotwory złośliwe. W ZCO działają trzy akceleratory liniowe True Beam firmy Varian – aparatura medyczna najnowszej generacji, która pozwala na precyzyjne podanie dawki promieniowania w obszarze guza nowotworowego. Dzięki technikom takim jak IMRT (Intensity-Modulated Radiotherapy) i VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy) można „modelować” wiązkę promieniowania tak, aby podać odpowiednio wysoką dawkę w obrębie guza nowotworowego, a jednocześnie maksymalnie chronić zdrowe tkanki pacjenta.
Jeszcze wyższy poziom precyzji leczenia zapewnia radioterapia stereotaktyczna (SRT – Stereotactic Radiotherapy) – jest to metoda, która umożliwia podanie duże dawki promieniowania przy zastosowaniu jednego lub kilku zabiegów radioterapii. Tego typu leczenie stosuje się między innymi u chorych z guzami zlokalizowanymi w płucach, mózgu lub wątrobie.
Co wyróżnia zakład radioterapii w Dąbrowie Górniczej na tle kraju? W 2024 roku placówka dołączyła do elitarnego grona ośrodków, które wdrożyły sztuczną inteligencję do procesu planowania radioterapii. System AI automatycznie konturuje guz nowotworowy i narządy krytyczne co skraca czas niezbędny do wykonania tego etapu planowania z kilku godzin do kilkunastu minut. Lekarz nadal nadzoruje proces konturowania, ale dzięki wsparciu technologii pacjenci mogą szybciej rozpocząć terapię, a medycy mają więcej czasu na inne etapy planowania leczenia.
Rocznie z radioterapii korzysta w naszym zakładzie ponad 1200 pacjentów – mówi dr n.med. Marcin Hutnik – Kierownik Zakładu Radioterapii
Chirurgia onkologiczna: od onkoplastyki do neuromonitoringu
Oddział Chirurgii Onkologicznej ZCO to przestrzeń, gdzie nowoczesne techniki spotykają się z troską o jakość życia pacjenta.
-
W raku piersi chirurdzy wykonują zabiegi onkoplastyczne, pozwalające usunąć guz przy jednoczesnym zachowaniu estetyki piersi. Dodatkowo stosuje się biopsję węzła wartowniczego, dzięki czemu unika się rozległego usuwania węzłów chłonnych, co zmniejsza ryzyko obrzęku limfatycznego. Dla kobiet z grupy wysokiego ryzyka możliwa jest także mastektomia profilaktyczna z rekonstrukcją.
-
W nowotworach jelita grubego i odbytnicy stosuje się laparoskopię, która przyspiesza powrót do zdrowia i zmniejsza powikłania pooperacyjne.
-
W zakresie nowotworów tarczycy ZCO korzysta z neuromonitoringu śródoperacyjnego, pozwalającego chronić nerwy krtaniowe i głos pacjenta.
-
Chirurdzy wykonują także resekcje nowotworów wątroby i trzustki oraz implantację portów naczyniowych, niezbędnych do długotrwałej chemioterapii.
Dzięki tym metodom pacjenci nie tylko dłużej żyją, ale także szybciej wracają do normalnej aktywności – podkreśla lek. Janusz Sznajder – Lekarz Kierujący Oddziałem Chirurgii Onkologicznej.
Leczenie systemowe: chemioterapia, hormonoterapia i programy lekowe
W Oddziale Onkologii Klinicznej prowadzone jest pełnoprofilowe leczenie systemowe Pacjentów, dopasowane do choroby i Pacjenta. Szczegółowa diagnostyka obrazowa, patomorfologiczna i molekularna jest realizowana w jednostkach ZCO. Dla każdego Pacjenta jest określany indywidualny plan terapeutyczny w ramach zespołów wielodyscyplinarnych, co umożliwia należne, zgodne z aktualną wiedzą medyczną leczenie , często skojarzone z chirurgią i radioterapią.
W Oddziale Onkologii Klinicznej zdecydowana większość terapii jest prowadzona podczas kilku godzin pobytu – w ramach tzw. hospitalizacji jednodniowych , a w razie potrzeby dłuższych hospitalizacji w trybie stacjonarnym. Pacjenci mogą także otrzymywać leczenie pozostając w swoich domach – wówczas leki podawane są dożylnie z zastosowaniem infuzora do chemioterapii. Dodatkowo często jest możliwe zastosowanie leków onkologicznych ( zarówno chemioterapii jaki leków celowanych) występujących w postaci tabletek, które Pacjent otrzymuje ze Szpitala do samodzielnego zażywania w domu.
W ZCO posiadamy wszystkie leki zawarte w katalogu świadczeń NFZ oraz w większości onkologicznych programów lekowych Ministerstwa Zdrowia – są to nowoczesne leki ukierunkowane molekularnie oraz inhibitory immunologicznych punktów kontroli ( immunoterapia nowotworów). Podczas pobytu w Oddziale zapewniamy opiekę fizjoterapeuty, opiekę psychologiczną z psychoterapią oraz różne formy edukacji . Dysponujemy czepkiem chłodzącym , którego zastosowanie zmniejsza ryzyko utraty włosów w trakcie chemioterapii – zauważa dr n. med. Agnieszka Boratyn-Nowicka – Lekarz Kierujący Oddziałem Onkologii Klinicznej.
Medycyna nuklearna i obrazowanie: diagnostyka na światowym poziomie
Jednym z największych atutów ZCO jest Zakład Medycyny Nuklearnej, w którym działają pracownie:
-
PET-CT – badania PET wykonywane są z użyciem fluorodeoksyglukozy (FDG) oraz F-choliny i pozwalają wykrywać nawet drobne przerzuty nowotworu i oceniać metabolizm guza.
-
SPECT-CT – wykonuje diagnostykę scyntygraficzną m.in. badanie kośćca w chorobach onkologicznych, diagnostykę tarczycy, ślinianek, nerek czy mapowanie węzła wartowniczego.
ZCO dysponuje także bogatym zapleczem obrazowym: rezonansem magnetycznym 1,5T, tomografem komputerowym, cyfrową mammografią i ultrasonografią z możliwością biopsji cienko- i gruboigłowej. Dzięki temu pacjent ma dostęp do pełnej diagnostyki „od A do Z” w jednym miejscu – mówi dr n. med. Joanna Nalewajka-Kołodziejczak – Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej.
Fizyka medyczna i bezpieczeństwo: każdy plan pod lupą
Fizycy medyczni w Zakładzie Fizyki Medycznej są gwarantem precyzji i bezpieczeństwa radioterapii. Ich praca polega na precyzyjnej kalibracji akceleratorów i regularnej kontroli ich parametrów, aby dostarczały dokładnie zaplanowaną dawkę promieniowania. Opracowują i weryfikują indywidualne plany leczenia, odtwarzając je na fantomach, by upewnić się, że komórki nowotworowe otrzymają dawkę zgodną z zamiarem lekarza, natomiast narządy krytyczne pozostaną bezpieczne. Dbają również o ochronę radiologiczną pacjenta, personelu oraz otoczenia. W skrócie, zespół fizyków przekształca medyczny zamysł w technicznie perfekcyjnie wykonany i bezpieczny proces napromieniania – podsumowuje mgr Grzegorz Żygliński – specjalista fizyki medycznej.
Koordynacja i kompleksowa opieka: pacjent nie zostaje sam
W onkologii kluczowe jest nie tylko leczenie, ale też czas i organizacja. W ZCO działa system szybkiej terapii onkologicznej DILO – pacjent z kartą ma koordynatora, który umawia badania, konsultacje i prowadzi przez cały proces.
Dodatkowo szpital realizuje Kompleksową Opiekę Onkologiczną (KON) w zakresie raka piersi i jelita grubego. To oznacza, że pacjent jest kompleksowo zaopatrzony czyli od diagnozy do rehabilitacji pozostaje w jednym, spójnym systemie. Konsylia z udziałem onkologa klinicznego, chirurga, radioterapeuty ustalają indywidualny plan, a koordynator pilnuje jego realizacji – podkreśla dr n. med. i n. o zdr. Eliza Dzialach – Koordynator ds. Pakietu Onkologicznego.
Rehabilitacja: powrót do sprawności i jakości życia
Walka z nowotworem nie kończy się wraz z ostatnią dawką chemioterapii czy napromieniania. Dlatego w ZCO działa Zakład Rehabilitacji, który oferuje m.in.:
- Profilaktykę wystąpienia obrzęku limfatycznego poprzez odpowiedni dobór niezbędnego zaopatrzenia ortopedycznego np. szytych na miarę , indywidualnych rękawów uciskowych,
- Kompleksową kompresjoterapię w zwalczaniu konsekwencji wystąpienia obrzęku limfatycznego u pacjentek po operacjach raka piersi , stosując drenaż limfatyczny oraz masaż pneumatyczny,
- Kinezyterapię m .in. mobilizację stawów objętych procesem chorobowym w przebiegu długotrwałego obrzęku limfatycznego . Liczne ćwiczenia indywidualnie dostosowane do możliwości pacjentki, także z zastosowaniem interaktywnych urządzeń do terapii kończyny górnej,
- Oraz fizykoterapię dobraną do potrzeb pacjentek ,a możliwą do zastosowania w chorobach onkologicznych np. krioterapię miejscową.
To właśnie rehabilitacja decyduje o tym czy i jak szybko pacjentka wróci do normalnego życia ,z możliwie jak najmniejszym deficytem sprawnego funkcjonowania – zauważa lek. Magdalena Drożdż-Szczypka – Kierownik Zakładu Rehabilitacji
Nowoczesna onkologia bliżej pacjenta
Historia ZCO pokazuje, że nowoczesne leczenie onkologiczne nie musi być domeną wielkich ośrodków akademickich. Dzięki konsekwentnym inwestycjom w sprzęt, kadry i technologie – w tym sztuczną inteligencję – Dąbrowa Górnicza stała się miejscem, gdzie pacjenci z regionu mogą liczyć na terapię na światowym poziomie.
Jak podkreślają lekarze, największą wartością jest to, że wszystkie etapy – od diagnostyki obrazowej i molekularnej, przez konsylium, operację, radioterapię, leczenie systemowe i rehabilitację – pacjent ma w jednym ośrodku, pod opieką jednego zespołu.
