Od 13 kwietnia 2026 roku wchodzą w życie istotne zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich oraz zasad orzecznictwa medycznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Nowelizacja ma na celu doprecyzowanie dotychczasowych regulacji oraz ograniczenie nadużyć związanych z korzystaniem z L4.
Surowsze zasady dla osób na zwolnieniu
Zgodnie z nowymi przepisami, ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeśli w tym czasie:
- wykonuje pracę zarobkową,
- podejmuje aktywność sprzeczną z celem zwolnienia.
Ustawodawca zdecydował się jednoznacznie doprecyzować, co oznaczają te pojęcia. Praca zarobkowa obejmuje każdą działalność przynoszącą dochód, bez względu na formę zatrudnienia. Wyjątkiem pozostają jedynie tzw. czynności incydentalne – podejmowane w sytuacjach wyjątkowych, których nie można było uniknąć. Co istotne, polecenie pracodawcy nie będzie uznawane za taką okoliczność.
Z kolei aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które mogą opóźnić powrót do zdrowia lub utrudnić proces leczenia. Nadal dopuszczalne pozostają podstawowe czynności życia codziennego, o ile nie wpływają negatywnie na rekonwalescencję.
Kontrole pod większą lupą
Nowelizacja wprowadza również zmiany w sposobie kontroli zwolnień lekarskich. Doprecyzowano m.in.:
- uprawnienia osób kontrolujących, w tym możliwość potwierdzenia tożsamości kontrolowanego,
- obowiązki osób przebywających na zwolnieniu,
- zasady przeprowadzania kontroli,
- procedury sporządzania protokołów,
- tryb zgłaszania zastrzeżeń do wyników kontroli.
Zmianie ulegną także wzory dokumentów wykorzystywanych podczas kontroli – zarówno upoważnień, jak i protokołów.
Rewolucja w orzecznictwie lekarskim
Nowe przepisy wprowadzają również znaczące zmiany w systemie orzecznictwa medycznego w ZUS. Do tej pory decyzje wydawali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na etacie. Od kwietnia zakres ten zostanie rozszerzony.
W określonych sprawach orzeczenia będą mogli wydawać także:
- fizjoterapeuci – w zakresie rehabilitacji leczniczej,
- pielęgniarki i pielęgniarze – w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Zmodyfikowano również wymagania wobec lekarzy orzeczników. Oprócz specjalistów, w ZUS będą mogli pracować także lekarze w trakcie specjalizacji oraz ci z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym, nawet bez tytułu specjalisty.
Dodatkowo wprowadzono większą elastyczność form zatrudnienia – kadra medyczna będzie mogła współpracować z ZUS zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych.
To dopiero początek zmian
Jak podkreślają przedstawiciele instytucji, nowe regulacje są elementem szerszej reformy systemu orzecznictwa. Kolejne zmiany, obejmujące m.in. organizację postępowań i nowe procedury wydawania orzeczeń, mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Reforma ma nie tylko usprawnić funkcjonowanie systemu, ale również zwiększyć jego wiarygodność i ograniczyć nadużycia związane ze zwolnieniami lekarskimi.
