Rada Miasta Katowice ustanowiła Strefę Czystego Transportu (SCT). Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 29 czerwca 2026 roku i obejmą centralną część miasta – przede wszystkim obszar Śródmieścia.
Granice strefy wyznaczono wzdłuż głównych ulic, takich jak ks. Piotra Skargi, Moniuszki, Warszawska, Francuska czy Juliusza Słowackiego. Ulice graniczne pozostaną poza SCT, co pozwoli kierowcom niespełniającym wymogów ominąć jej obszar. Zachowano także dostęp do kluczowych miejsc – m.in. poprzez wyłączenie z obszaru strefy ulicy prowadzącej do szpitala św. Elżbiety.
Strefa została zaprojektowana jako rozwiązanie stopniowe i społecznie akceptowalne. Na początku obowiązywać będą łagodne zasady, które zostaną zaostrzone w kolejnych etapach – w 2029 i 2034 roku. Kluczową zasadą jest ochrona mieszkańców: osoby mieszkające w Katowicach oraz w gminach GZM zachowają bezterminowe prawo do korzystania ze swoich pojazdów, jeśli posiadały je przed wejściem strefy w życie. Posiadane pojazdy muszą przechodzić badania techniczne. Strefa obowiązuje na drogach publicznych. W praktyce oznacza to, że zmiany najmocniej obejmą najbardziej emisyjne pojazdy spoza miasta.
Wprowadzenie SCT jest odpowiedzią na konkretne wyzwania środowiskowe i prawne. Katowice odnotowały przekroczenia norm dwutlenku azotu (NO₂), którego głównym źródłem jest transport drogowy. Jednocześnie ustanowienie strefy to jeden z warunków uzyskania środków z Krajowego Planu Odbudowy oraz realizacji zobowiązań wobec Komisji Europejskiej.
Konsultacje społeczne trwały od połowy marca do początku kwietnia 2026 roku i obejmowały szeroką kampanię informacyjną oraz różne formy kontaktu z mieszkańcami – od formularzy elektronicznych po spotkania i dyżury eksperckie. Choć liczba zgłoszonych uwag była niewielka, pokazała szerokie spektrum opinii – od obaw i sprzeciwu po postulaty rozszerzenia strefy i zaostrzenia jej zasad. Ze względu na presję terminów związanych z KPO możliwości zmian w projekcie były jednak ograniczone.
– Od początku wspierałem tę Strefę. Ale to nie jest temat o samochodach. To jest temat o zdrowiu. O powietrzu, którym oddychamy. O hałasie, który wszyscy codziennie słyszymy – mówi Patryk Białas, przewodniczący Komisji Klimatu i Środowiska.
Jak podkreśla, znaczenie strefy wykracza poza same ograniczenia dla ruchu samochodowego. – Ta strefa nie rozwiąże wszystkich problemów, ale daje fundament pod dalsze działania – rozwój transportu publicznego, ruchu rowerowego i realne wsparcie dla mieszkańców. Choć obejmuje ograniczony obszar i wprowadza łagodne zasady na start, ale daje ludziom czas na dostosowanie się – dodaje.
Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu wpisuje się w długofalową strategię miasta, której celem jest poprawa jakości życia i ograniczenie emisji z transportu. – To nie jest strefa przeciwko mieszkańcom. To jest strefa dla mieszkańców – podsumowuje Patryk Białas.
Strefy Czystego Transportu funkcjonują już w wielu europejskich miastach, a w Polsce m.in. w Warszawa, Kraków i Szczecin.
