Pierwsi emeryci i renciści otrzymali już tegoroczne czternaste emerytury. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał dodatkowe świadczenie blisko 616 tys. osób. Kolejna duża transza wypłat jest już w drodze, a ze względu na układ wrześniowego kalendarza część seniorów dostanie pieniądze wcześniej niż wynikałoby to ze standardowego terminu płatności.
Czternasta emerytura wypłacana jest automatycznie razem z wrześniową emeryturą lub rentą. Świadczeniobiorcy nie muszą składać wniosków ani odwiedzać placówek ZUS. Zakład sam sprawdza uprawnienia, oblicza wysokość dodatkowego świadczenia i przekazuje pieniądze.
Prawo do czternastki ustalane jest na 31 sierpnia. Świadczenie może przysługiwać m.in. osobom pobierającym emerytury, renty, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne czy rodzicielskie świadczenia uzupełniające.
## Pierwsze pieniądze już wypłacone
ZUS realizuje wypłaty emerytur i rent w sześciu podstawowych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia każdego miesiąca. Wraz z wrześniowym świadczeniem podstawowym przekazywana jest czternasta emerytura.
W pierwszym terminie pieniądze otrzymało w całym kraju 615,7 tys. osób. Łączna wartość wypłat wyniosła blisko 913,3 mln zł brutto.
Kolejna duża transza dotyczy świadczeniobiorców z terminem płatności przypadającym na 6 września. Ponieważ w tym roku jest to niedziela, ZUS uruchomił wypłaty wcześniej. Środki przeznaczone do doręczenia przez pocztę zostały przekazane 1 września, natomiast do banków – 3 września.
– W całym kraju w terminie „szóstym” czternastkę otrzyma ponad 1 mln 166 tys. osób w łącznej wysokości 1 mld 715 mln zł brutto – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS.
Następne wypłaty będą realizowane razem z podstawowymi świadczeniami. Pieniądze mają trafić do uprawnionych najpóźniej 10, 15, 18 i 25 września. Termin przypadający standardowo na 20 września zostanie przyspieszony, ponieważ tego dnia wypada niedziela.
## Ile wynosi czternasta emerytura?
Pełna czternasta emerytura w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile minimalna emerytura. Całą kwotę otrzymają osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto miesięcznie.
W przypadku wyższych emerytur i rent obowiązuje mechanizm „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że czternastka jest pomniejszana o kwotę, o jaką podstawowe świadczenie przekracza próg 2900 zł.
Przykładowo emeryt pobierający 3500 zł brutto miesięcznie przekracza wskazany próg o 600 zł. Jego czternasta emerytura zostanie więc obniżona z 1978,49 zł do 1378,49 zł brutto.
## Kto nie otrzyma czternastki?
Pomniejszone świadczenie musi wynosić co najmniej 50 zł brutto. Jeśli po zastosowaniu zasady „złotówka za złotówkę” wyliczona kwota jest niższa, czternasta emerytura nie zostanie wypłacona.
W praktyce oznacza to, że dodatkowego świadczenia nie otrzymają osoby, których emerytura lub renta przekracza 4828,49 zł brutto.
Czternastka nie przysługuje również osobom, które 31 sierpnia miały zawieszoną wypłatę emerytury lub renty, np. w związku z przekroczeniem obowiązujących limitów dorabiania.
Wysokość kwoty, która ostatecznie trafi na konto, zależy od wysokości podstawowego świadczenia. Przy emeryturze wynoszącej 3000 zł brutto czternastka ma wynieść 1484,43 zł netto. Przy świadczeniu w wysokości 4000 zł brutto będzie to 694,43 zł netto.
## Czternastka bez potrąceń komorniczych
Istotną zasadą dotyczącą dodatkowego świadczenia jest jego ochrona przed potrąceniami i egzekucją.
– Warto pamiętać, że z czternastej emerytury nie dokonuje się potrąceń ani egzekucji. Od świadczenia pobierana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. oraz, w określonych przypadkach, zaliczka na podatek dochodowy – wyjaśnia Beata Kopczyńska.
Osoba mająca prawo do dwóch świadczeń wypłacanych przez ZUS nie otrzyma dwóch czternastek. Przysługuje jej jedno dodatkowe świadczenie.
Inaczej wygląda techniczny sposób wypłaty w przypadku renty rodzinnej. Jeżeli do jednej renty uprawnionych jest kilka osób, kwota czternastej emerytury zostanie podzielona między nie w równych częściach.
## Renta wdowia również wpływa na wyliczenia
Szczególne zasady dotyczą osób korzystających z renty wdowiej. Przy ustalaniu prawa do czternastej emerytury oraz jej wysokości ZUS uwzględnia łączną wartość świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie tylko kwotę jednego z nich.
Podobnie jest w sytuacji, gdy świadczenia wypłacane są przez dwa lub więcej organów emerytalno-rentowych. Pod uwagę brana jest ich łączna wysokość.
To właśnie suma pobieranych świadczeń decyduje, czy dana osoba otrzyma pełną czternastkę, świadczenie pomniejszone zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy też – po przekroczeniu ustawowego progu – dodatkowa wypłata nie będzie jej przysługiwać.
