Październik na całym świecie od wielu lat nosi miano miesiąca świadomości raka, a jego symbolem stała się różowa wstążka. To czas, w którym instytucje zdrowotne, organizacje skupiające pacjentów, fundacje i media przypominają o tym, jak wielkie znaczenie ma profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworów – zwłaszcza raka piersi, najczęściej występującego nowotworu u kobiet.
Działania, które odbywają się w tym miesiącu mają konkretne cele: zwiększenie liczby wykonanych badań profilaktycznych, podnoszą świadomość społeczeństwa a także pomagają przełamać bariery psychologiczne, które mogą powodować unikanie wizyt lekarskich.
Korzenie „Różowego Października” sięgają lat 80. XX wieku, kiedy w Stanach Zjednoczonych rozpoczęto pierwszy tydzień świadomości raka piersi. Z biegiem czasu inicjatywa przerodziła się w miesiąc działań edukacyjnych i społecznych, a w 1992 roku oficjalnym symbolem stała się różowa wstążka. Ten znak jest dziś rozpoznawalny jest na całym świecie i towarzyszy nie tylko kampaniom medialnym, ale także akcjom profilaktycznym w przychodniach, szpitalach, szkołach czy miejscach pracy. W Europie centralnym punktem obchodów pozostaje 15 października – Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. To właśnie wtedy wiele organizacji i instytucji przypomina o konieczności wykonywania badań i dbałości o własne zdrowie.
Nie jest to jednak wyłącznie symboliczny miesiąc. Światowa Organizacja Zdrowia w ramach Global Breast Cancer Initiative stawia ambitny cel: ograniczenie umieralności z powodu raka piersi o 2,5 procent rocznie do 2040 roku. W praktyce oznacza to ograniczenie zgonów o nawet kilka milionów rocznie. Aby było to możliwe, konieczne są zarówno działania systemowe, jak działania na rzecz zdrowia przez nas samych. Jednym z najważniejszych narzędzi pozostaje mammografia. W Polsce program profilaktyki przewiduje bezpłatne badanie co dwa lata dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat, bez konieczności posiadania skierowania. To niezwykle istotny przywilej, z którego jednak wciąż nie wszystkie kobiety korzystają.
Dane naukowe jednoznacznie pokazują, że regularne uczestnictwo w badaniach przesiewowych ma bezpośrednie przełożenie na przeżywalność. Badania populacyjne wykazują, że pominięcie pierwszego zaproszenia do mammografii znacząco zwiększa ryzyko zgonu z powodu raka piersi w kolejnych dekadach. Wczesne wykrycie zmian daje szansę na mniej inwazyjne leczenie i znacznie wyższe wskaźniki wyleczeń. Dlatego kampanie październikowe kładą tak duży nacisk na edukację – bo świadomość prowadzi do działania, a działanie ratuje życie.
Świadomość raka to jednak nie tylko mammografia. Ważnym elementem profilaktyki pozostaje samobadanie piersi, które – wykonywane regularnie, raz w miesiącu – pozwala na szybkie wychwycenie niepokojących zmian. Kobiety uczone są, by zwracać uwagę na guzki, asymetrię, zmiany w wyglądzie skóry, wydzielinę z brodawki czy powiększenie węzłów chłonnych. Każdy nowy, utrzymujący się objaw wymaga konsultacji lekarskiej. Niestety, wciąż wiele osób rezygnuje z samobadania z powodu braku wiedzy lub po prostu zapominania – dlatego rola kampanii edukacyjnych jest tak istotna.
Październik jest również okazją, by przypominać, że nowotwory nie dotyczą wyłącznie kobiet. Choć rak piersi u mężczyzn występuje znacznie rzadziej, to jednak także oni powinni zgłaszać wszelkie niepokojące zmiany w okolicy piersi i pach. Coraz więcej kampanii edukacyjnych stara się uwzględniać również tę perspektywę, przełamując stereotypy i pokazując, że czujność onkologiczna powinna dotyczyć wszystkich.
Nowotwory nie czekają. Rozwijają się po cichu, często bezobjawowo, a kiedy dają pierwsze sygnały, bywa już za późno na skuteczne leczenie. Dlatego w medycynie coraz częściej mówi się, że najważniejszą bronią nie są jedynie nowoczesne terapie, ale także profilaktyka. W Dąbrowie Górniczej tę prawdę wciela w życie Zagłębiowskie Centrum Onkologii, które z ogromnym zaangażowaniem prowadzi i promuje programy badań przesiewowych.Szpital wciąż przypomina mieszkańcom: wczesne wykrycie raka to większa szansa na życie. Dlatego oprócz codziennej pracy klinicznej organizuje specjalne wydarzenia, dni otwarte i kampanie edukacyjne, które mają zachęcić jak największą liczbę osób do udziału w badaniach.
