18 marca 2026 roku na Zamku Królewskim w Warszawie podczas uroczystej Gali wręczono XXVII Nagrodę im. prof. Aleksandra Gieysztora. Tym prestiżowym wyróżnieniem uhonorowana została prof. Ewa Chojecka za zaangażowanie w ochronę i popularyzację dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska oraz budowanie dialogu międzykulturowego.
„Jako prezes zarządu Citi Handlowy, banku z ponad 150-letnią tradycją, który od pokoleń jest trwale związany z polską gospodarką, czuję ogromną satysfakcję. Nasza misja to nie tylko wspieranie rozwoju biznesu, ale również dbałość o to, co stanowi o naszej tożsamości – kulturę i dziedzictwo narodowe” – powiedziała Elżbieta Czetwertyńska. „Wręczając Pani Profesor Ewie Chojeckiej Nagrodę im. Profesora Aleksandra Gieysztora, doceniamy nie tylko jej imponujący dorobek naukowy, ale także jej niezwykłą osobowość i nieoceniony wkład w nasze wspólne dziedzictwo. To dla nas zaszczyt, że możemy wspierać tak wybitne postaci polskiej nauki i tym samym budować społeczeństwo silne swoją tradycją i patrzące odważnie w przyszłość” powiedziała Elżbieta Czetwertyńska, Prezes Zarządu Citi Handlowy.
Kapituła Nagrody im. prof. Aleksandra Gieysztora, pod przewodnictwem prof. Jacka Purchli doceniła działalność Pani Prof. Ewy Chojeckiej podkreślając, że jej zaangażowanie w ochronę dóbr kultury i ich popularyzację może przyczynić się do budowania społeczeństwa opartego na szacunku i otwartości oraz integracji środowisk reprezentujących odległe czasem perspektywy.
Prof. Ewa Chojecka, wybitna historyczka sztuki, autorytet w zakresie badań nad dziedzictwem kulturowym Górnego Śląska, autorka ponad 150 opracowań naukowych i popularnonaukowych. Współorganizatorka spotkań polskich i niemieckich badaczy dziedzictwa kulturowego, podejmujących temat pamięci i tożsamości regionu. Obok działalności naukowej, badawczej – Pani Profesor od dekad współtworzy też śląskie muzealnictwo, proponując integralne, uwzględniające zakorzenienie w sferze wartości – rozumienie tej instytucji. Aktywność Pani Profesor, nakierowana na przybliżanie złożoności Górnego Śląska, w ostatnich latach pozostaje wciąż znacząca. W 2020 r. opublikowała pracę pt. Silesia incognita (2020), ukazującą rolę powojennej architektury ewangelickiej jako ważnego elementu kształtowania współczesnej, wielowyznaniowej i wieloetnicznej tożsamości Śląska. To kolejne Jej działanie ukierunkowane na rewaloryzację mało znanych zasobów dziedzictwa regionu, a także na budowanie inkluzywnej kultury pamięci.
„Patrząc na temat ochrony dziedzictwa kulturowego z perspektywy XXI wieku oraz własnego wieloletniego doświadczenia zawodowego, można odnieść wrażenie, że znajdujemy się raczej w procesie dochodzenia do rozumienia dziedzictwa, niż w stanie jego ostatecznego zdefiniowania. Każde pokolenie ma swój obraz świata, który się zmienia wraz z nowym pokoleniem. To co my traktujemy dzisiaj jako nasze dziedzictwo nie zawsze było nim w oczach poprzednich pokoleń. Jednocześnie pojawiają się nowe obiekty i nowe obszary refleksji, które dopiero z czasem zaczynają być postrzegane jako wartościowe kulturowo. Dobrym przykładem są dawne maszyny parowe. Współcześnie zaczynają one funkcjonować nie tylko jako relikty techniki, lecz także jako artefakty kultury i swoiste dzieła sztuki. W takim ujęciu historia sztuki przekracza swoje tradycyjne granice i wchodzi w obszar myślenia inżynieryjnego. To właśnie na styku tych pozornie nieprzystawalnych elementów: sztuki, technologii, historii i inżynierii, rodzi się nowe rozumienie dziedzictwa. Z takich połączeń można budować przyszłość refleksji nad przyszłością dziedzictwa kulturowego. Warto więc patrzeć na nie jako na dynamiczny proces kolejnych etapów interpretacji, w którym każda epoka odkrywa w przeszłości nowe znaczenia. Mam poczucie, że jesteśmy w drodze, dziedzictwo nie jest jedynie tym, co zostało odziedziczone, lecz także tym, co kolejne pokolenia uznają za warte zachowania i przekazania dalej.” powiedziała prof. Ewa Chojecka.
Nagroda im. prof. Aleksandra Gieysztora przyznawana jest przez Fundację Citi Handlowy im. Leopolda Kronenberga za szczególne osiągnięcia w ochronie dziedzictwa kulturowego. Wśród dotychczasowych Laureatów Nagrody znaleźli się m.in.: Teresa i Andrzej Starmach, prof. Andrzej Rottermund, prof. Jerzy Hausner, prof. Jerzy Limon, Anda Rottenberg, Norman Davies.
Fot. Jarek Jaworski
